“Luận giảng Kinh Viên Giác” là một trong những bộ kinh Đại thừa quan trọng, được lưu hành rộng rãi trong truyền thống Phật giáo Đông Á, bao gồm Trung Hoa, Việt Nam, Hàn Quốc và Nhật Bản. Với dung lượng không dài nhưng hàm chứa chiều sâu triết lý đặc biệt, Kinh Viên Giác từ lâu đã được xem là một bản kinh có ý nghĩa khai thị sâu xa về con đường giác ngộ, thường được chư vị tôn túc sử dụng làm nền tảng giảng dạy cho cả hàng xuất gia lẫn cư sĩ.
Kinh được trình bày dưới hình thức Đức Phật thuyết pháp cho mười hai vị đại Bồ-tát, tiêu biểu như Văn Thù Sư Lợi, Phổ Hiền, Phổ Nhãn, Thanh Tịnh Tuệ… Mỗi vị đại Bồ-tát lần lượt nêu lên những câu hỏi trọng yếu liên quan đến căn nguyên của mê lầm, phương pháp tu tập, cũng như con đường đạt đến giải thoát rốt ráo; Đức Phật theo đó mà khai thị, giải đáp, chỉ bày tường tận. Nhờ cấu trúc đối thoại rõ ràng, kinh vừa giữ được tính mạch lạc, vừa thể hiện tinh thần dẫn dắt người học đi từ nghi vấn đến chỗ thông suốt.
Tại Việt Nam, Kinh Viên Giác được tụng đọc trong nhiều tự viện Bắc tông, đặc biệt phổ biến trong mùa an cư kiết hạ. Tuy chỉ gồm mười hai chương, nội dung của kinh được cô đọng và gọn gàng, song lại hàm chứa những luận điểm sâu sắc, đòi hỏi người học phải có sự chiêm nghiệm nghiêm túc. Chính vì vậy, kinh thường được giảng giải để làm sáng tỏ những điểm then chốt của giáo lý Đại thừa, đồng thời định hướng thực hành nhằm tránh rơi vào chấp trước hoặc hiểu lầm do văn nghĩa súc tích.
Về cốt lõi, Kinh Viên Giác khai thị rằng bản tâm giác ngộ vốn sẵn đủ nơi mỗi người, không do bên ngoài ban cho, cũng không phải là điều chỉ đạt được bằng sự tìm cầu vọng động. Con đường tu tập mà kinh chỉ bày hướng hành giả đến việc lìa chấp trước, vượt qua các phân biệt và vọng tưởng, trực nhận tự tánh thanh tịnh, từ đó tiến đến giải thoát viên mãn. Tinh thần “viên giác” trong kinh không chỉ nhấn mạnh trí tuệ rốt ráo, mà còn là sự trọn vẹn của một đời sống tu tập, nơi người học quay về tự tâm để nhận ra nền tảng thanh tịnh và an ổn.
Mục lục của cuốn sách Luận Giảng Kinh Viên Giác
- Phần mở đầu: Viên Giác là Chân Tâm thanh tịnh của chư Phật, của tất cả chúng sanh cùng toàn thể vũ trụ
- Các vị Bồ tát trong pháp hội
- Chương 1: Bồ Tát Văn Thù
- Chương 2: Bồ Tát Phổ Hiền
- Chương 3: Bồ Tát Phổ Nhãn
- Chương 4: Bồ Tát Kim Cương Tạng
- Chương 5: Bồ Tát Di Lặc
- Chương 6: Bồ Tát Thanh Tịnh Huệ
- Chương 7: Bồ Tát Oai Đức Tự Tại
- Chương 8: Bồ Tát Biện Âm
- Chương 9: Bồ Tát Tịnh Các Nghiệp Chướng
- Chương 10: Bồ Tát Phổ Giác
- Chương 11: Bồ Tát Viên Giác
- Chương 12: Bồ Tát Hiền Thiện Thủ
“Luận giảng Kinh Viên Giác” được biên soạn nhằm hỗ trợ người đọc tiếp cận kinh văn một cách hệ thống và đúng nghĩa. Tác giả giải thích cặn kẽ theo từng ý, từng phân đoạn, giúp làm rõ mạch lý, thuật ngữ và trọng điểm tu tập, từ đó góp phần nâng đỡ người đọc trong quá trình học và hành. Đây là một tài liệu tham khảo có giá trị, đồng thời là người bạn đồng hành hữu ích cho những ai mong muốn bước vào con đường tu tập Đại thừa với thái độ nghiêm cẩn và tinh tấn.
Đây cũng là cuốn nền tảng quan trọng trong bộ sách Luận giảng về Kinh của Đương đạo Nguyễn Thế Đăng, cùng với: