Chỉ trong vòng vài năm trở lại đây, thế giới đã chứng kiến những bước nhảy vọt mà trước đó vốn chỉ nằm trong kịch bản phim viễn tưởng. Nhận diện khuôn mặt trên điện thoại, thuật toán tìm kiếm, trợ lý giọng nói và nhiều công nghệ khác đều được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, các ứng dụng của AI hiện không chỉ giới hạn ở tương tác xã hội và tìm kiếm. AI đã đủ mạnh để hỗ trợ con người sáng tạo, phát minh và đẩy nhanh tiến bộ khoa học.
Không khó để nhận ra một bóng ma lo âu đang bao trùm đằng sau sự lạc quan về tăng trưởng hiệu suất nhờ vào máy móc: vị trí của con người trong bức tranh thị trường lao động toàn cầu. Nếu như các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây giải phóng cơ bắp để con người tập trung vào trí tuệ, thì dường như lần này, sự đổi thay nhắm thẳng vào năng lực này.
Khi lằn ranh giữa năng lực người và máy đang dần mờ xóa, những trang viết của Martin Ford trong cuốn “Robot trỗi dậy: công nghệ và nguy cơ về một tương lai thất nghiệp” (Nguyên tác: Rise of the Robots) cung cấp một khung tham chiếu quan trọng để chúng ta hiểu về những biến động sâu sắc trong nền kinh tế số. Xuất bản lần đầu khi những khái niệm như Generative AI (trí tuệ nhân tạo tạo sinh) còn chưa trở thành cơn sốt toàn cầu, tác phẩm của Ford đã đưa ra những dự báo chuẩn xác đến ngạc nhiên về một trật tự kinh tế mới. Tác giả đi sâu vào giải phẫu một nghịch lý: khi công nghệ càng tiến bộ, sự thịnh vượng lại càng trở nên xa xỉ đối với số đông lao động. Bằng một nhãn quan kinh tế học sắc sảo, Ford buộc chúng ta phải đối diện với câu hỏi cốt tử của thời đại: Chúng ta sẽ vận hành một nền kinh tế thế nào khi “sức lao động” - món hàng duy nhất mà phần lớn nhân loại sở hữu - đang dần bị đe dọa bởi những thuật toán?
Lời khen tặng dành cho cuốn sách Robot Trỗi Dậy
"Một nghiên cứu thận trọng, can đảm về tự động hóa và tác động của nó đối với xã hội." - Kirkus Reviews
"Giáo dục và làm việc chăm chỉ sẽ không còn đảm bảo mang lại thành công nữa... Không ai quan tâm đến tương lai của nhân phẩm con người lại có thể bỏ cuốn sách này. qua" - Jaron Lanier, tác giả của You Are Not a Gadget và Who Owns the Future?
"Robot trỗi dậy là cuốn sách rất quan trọng, hợp thời và chứa đựng nhiều thông tin. Những cỗ máy thông minh đang làm thay đổi mọi khía cạnh của nền kinh tế. Liệu chúng có vượt mặt người lao động và mang lại một thế giới sung túc, thoải mái, với nền giáo dục và y tế cho tất cả mọi người, hay sẽ dẫn tới một thế giới bất bình đẳng và tình trạng thất nghiệp hàng loạt? Ford không cho rằng mình biết hết mọi câu trả lời, nhưng Ford đặt ra câu hỏi hợp lý và đưa ra một quan điểm tranh luận có tính bao quát, đầy kiến thức. Cuốn sách tuyệt vời này là cái nhìn sâu sắc, thông thái vào tương lai có thể xảy đến với chúng ta." - Jeffrey D. Sachs; Giám đốc của Earth Institute (Đại học Columbia), tác giả của The Age of Sustainable Development
Trích dẫn sách Robot Trỗi Dậy
Tình hình hiện giờ rất khác. Công nghệ thông tin quả là một thứ công nghệ đa dụng, và tác động của nó sẽ xảy ra ở toàn bộ các khía cạnh. Gần như mọi ngành nghề hiện hữu đều có thể trở nên ít thâm dụng lao động hơn khi công nghệ được tích hợp vào mô hình kinh doanh - và quá trình dịch chuyển có thể diễn ra khá nhanh chóng. Đồng thời, những ngành mới xuất hiện sẽ gần như luôn luôn tích hợp công nghệ tiết kiệm sức lao động ngay từ khi khai sinh.
[...]
Tất cả những điều này cho thấy chúng ta đang hướng tới một cuộc dịch chuyển sẽ gây sức ép khủng khiếp lên cả nền kinh tế và xã hội.