“AI - Lợi và Hại” là quyển sách không thể bỏ qua nếu bạn đang hoang mang trước làn sóng AI. Hai chuyên gia hàng đầu - Sayash Kapoor và Arvind Narayanan, những người nằm trong danh sách TIME 100 AI - sẽ chỉ ra đâu là tiềm năng có thật, đâu là chiêu trò quảng cáo thổi phồng. Quyển sách vạch trần những tuyên bố sai lệch về AI trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, tài chính, pháp luật, và mạng xã hội; đồng thời cung cấp công cụ để bạn tự bảo vệ mình trước các sản phẩm “AI bịp bợm” - vô dụng nhưng được quảng bá rầm rộ. Tỉnh táo, sắc sảo và dễ hiểu, đây là kim chỉ nam để bạn hiểu rõ và ra quyết định đúng đắn với AI.
Điểm nổi bật của cuốn sách AI - Lợi và Hại
- Giải ảo về AI: Cuốn sách giúp người đọc phân biệt giữa tiềm năng thực sự và những tuyên bố thổi phồng về trí tuệ nhân tạo.
- Phân tích rõ ràng các loại AI: Giới thiệu và phân biệt hai nhánh chính của AI hiện nay - AI dự đoán và AI tạo sinh - cùng những ứng dụng, giới hạn và nguy cơ cụ thể của từng loại.
- Ngôn ngữ dễ tiếp cận: Viết bằng văn phong rõ ràng, dễ hiểu, phù hợp với cả người không chuyên về công nghệ.
- Tác giả uy tín: Arvind Narayanan và Sayash Kapoor là hai nhà nghiên cứu hàng đầu, thuộc top 100 nhân vật có ảnh hưởng nhất trong lĩnh vực AI do TIME bình chọn.
- Được đánh giá cao trên truyền thông quốc tế: The New Yorker: “Không chỉ mô tả AI, quyển sách này còn khắc họa rõ bản chất con người”; WIRED: “Đáng đọc cho bất kỳ ai tiếp xúc với công cụ AI - dù chủ động hay không”; Nature, Science News, Publishers Weekly, Kirkus, Financial World... đều dành lời khen.
Lời khen ngợi dành cho cuốn sách AI - Lợi và Hại
“Trong bối cảnh AI lan rộng, khả năng chúng ta xác định rõ giá trị của bản thân ngày càng đóng vai trò quan trọng. Chúng ta dường như đang đứng trước ngưỡng cửa của một thế giới nơi các nghề nghiệp đủ mọi lĩnh vực - giáo viên, bác sĩ, nhà văn, nhiếp ảnh gia, luật sư, lập trình viên, nhân viên văn phòng,… - đều có vẻ sẽ bị các phiên bản AI thay thế hoặc phần nào bị gạt sang bên lề. Điều gì sẽ mất đi một khi AI can thiệp?... [Narayanan và Kapoor] tiếp cận vấn đề một cách thực tế. Họ kêu gọi thái độ hoài nghi và lập luận rằng thuật ngữ ‘AI’ đang được dùng như một màn khói che đậy cho các công nghệ hoạt động kém hiệu quả... Không chỉ mô tả AI, quyển sách này còn khắc họa rõ bản chất con người." - Joshua Rothman, The New Yorker
"Một quyển sách nghiên cứu công phu, thuộc hàng xuất sắc nhất về chủ đề gây tranh cãi này." - Andrew Robinson, tạp chí Nature
"Arvind Narayanan và Sayash Kapoor có khả năng kỳ diệu trong việc trình bày công nghệ phức tạp bằng ngôn ngữ đơn giản và lôi cuốn. AI - lợi và hại cung cấp lịch sử toàn diện về AI, phân tích kỹ lưỡng sự khác biệt giữa AI tạo sinh, AI dự đoán và AI kiểm duyệt nội dung. Ngoài ra, đây còn là cẩm nang đánh giá mức độ chính xác, độ tin cậy và ứng dụng xã hội-thương mại của AI." - Leonora Cravotta, American Spectator
Trích đoạn sách AI - Lợi và Hại
1. “Trò bịp AI” là AI không và không thể hoạt động đúng như những gì được quảng cáo. Vì AI là một khái niệm đề cập đến hàng loạt công nghệ và ứng dụng khác nhau, hầu hết chúng ta chưa được trang bị đầy đủ kiến thức để phân biệt rõ đâu là loại AI có hiệu quả thực sự như hứa hẹn, và đâu chỉ là sản phẩm của chiêu trò tiếp thị.
2. Một viễn cảnh đáng lo ngại hơn, mang màu sắc phản địa đàng, là việc thu thập dữ liệu toàn diện về từng cá nhân ở mọi nơi, để xây dựng những cơ sở dữ liệu khổng lồ về con người. Trong thế giới đó, mỗi hành động, lời nói, chuyển động, thậm chí cả tín hiệu não, đều bị giám sát và lưu trữ liên tục. Điều này có giúp cải thiện khả năng dự đoán [của AI] hay không? Và quan trọng hơn, mục đích là gì? Cái giá phải trả cho quyền riêng tư của con người sẽ lớn đến mức nào?
3. AI là một công nghệ đa năng, và như vậy, nó có thể sẽ được cả người tốt lẫn kẻ xấu sử dụng. Nếu điều này góp phần thúc giục con người giải quyết các mối đe dọa thực sự đối với nền văn minh, thì đó là một chiến thắng. Tuy nhiên, tái định nghĩa các rủi ro hiện có thành “rủi ro AI” thì lại là một sai lầm nghiêm trọng, vì việc cố gắng sửa chữa AI sẽ chỉ có tác động rất nhỏ đến các vấn đề thực sự. Còn ý tưởng về AI gian xảo hủy diệt nhân loại, tốt nhất hãy để nó ở lại trong thế giới khoa học viễn tưởng.
4. AI khó có thể gây ra tình trạng thất nghiệp hàng loạt một cách đột ngột, nhưng nó sẽ làm thay đổi bản chất của nhiều công việc, khiến nhu cầu về một số nghề giảm đi, nhưng đồng thời cũng làm tăng nhu cầu đối với các nghề khác, thậm chí tạo ra những công việc hoàn toàn mới.
5. OpenAI tuyên bố rằng “GPT-4 đạt hiệu suất ở cấp độ con người trong phần lớn các kỳ thi nghề nghiệp và học thuật”, rằng mô hình này lọt vào nhóm 10% đứng đầu trong kỳ thi luật sư. Thông tin này khiến nhiều người cho rằng AI sắp đủ năng lực để thay thế luật sư. Nhưng thực tế, công việc của một luật sư không phải là ngồi làm bài thi luật cả ngày. Tính hữu dụng trong thế giới thực khác với đạt hiệu quả cao trong một bài kiểm tra. Hơn nữa, các kỳ thi nghề nghiệp, đặc biệt là kỳ thi luật sư, vốn nặng về ghi nhớ kiến thức và coi nhẹ các kỹ năng thực hành, yếu tố quan trọng nhưng khó lượng hóa bằng bài kiểm tra được chuẩn hóa. Vậy nên, chẳng những các kỳ thi này không đo được năng lực thực tế của AI, mà còn tập trung đúng vào điểm mạnh duy nhất của AI: xử lý văn bản và ghi nhớ thông tin.
Mục lục sách AI - Lợi và Hại
Lời tựa
Chương 1: GIỚI THIỆU
- Bình minh của Al
- với tư cách một sản phẩm tiêu dùng
- Ai đang làm rung chuyển ngành giải trí
- Al dự đoán: một khẳng định phi thường cần bằng chứng phi thường
- Nhìn Al dưới một lăng kính duy nhất: dễ nhưng không chính xác
- Một chuỗi sự kiện kỳ lạ
- đã dẫn đến quyển sách này
- Vòng xoáy thổi phồng về Ai
- Trò bịp Al (Al snake oil) là gì?
- Quyển sách này dành cho ai?
Chương 2: AI DỰ ĐOÁN SAI LẦM NHƯ THẾ NÀO
- Al dự đoán đưa ra các quyết định thay đổi cuộc đời
- Một dự đoán tốt chưa chắc là một quyết định đúng
- Al mờ ám khuyến khích hành vi “lách luật”
- Tự động hóa quá mức
- Dự đoán sai người
- Khi Al dự đoán làm gia tăng sự bất bình đẳng hiện có
- Một thế giới không có dự đoán
- Vài ý kết luận
Chương 3: TẠI SAO AI KHÔNG THỂ DỰ ĐOÁN TƯƠNG LAI?
- Lược sử về việc dùng máy tính dự đoán tương lai
- Đi vào chi tiết cụ thể
- Thử thách Gia đình dễ tổn thương
- Tại sao Thử thách Gia đình dễ tổn thương lại kết thúc trong thất vọng?
- Dự đoán trong lĩnh vực tư pháp hình sự
- Thất bại thì khó. Vậy thành công thì sao?
- Xổ số meme
- Từ các cá nhân đến các tập hợp
- Tóm tắt: những lý do giới hạn khả năng dự đoán
Chương 4: CHẶNG ĐƯỜNG DÀI DẪN ĐẾN AI TẠO SINH
- Al tạo sinh được xây dựng dựa trên một chuỗi dài các cải tiến bắt đầu từ tám mươi năm trước
- Thất bại và hồi sinh
- Huấn luyện máy để “nhìn”
- Ý nghĩa kỹ thuật và văn hóa của ImageNet
- Phân loại và tạo hình ảnh
- Al tạo sinh và sự chiếm đoạt lao động sáng tạo
- Al phân loại hình ảnh có thể nhanh chóng trở thành công cụ giám sát
- Từ hình ảnh đến văn bản
- Từ mô hình đến Chatbot
- Tự động hóa bịa chuyện
- Deepfake, lừa đảo và các hành vi độc hại khác
- Cái giá của sự cải tiến
- Tổng kết
Chương 5: AI TIÊN TIẾN CÓ PHẢI LÀ MỐI ĐE DỌA TỚI SỰ TỒN VONG?
- Các chuyên gia nghĩ gì?
- Nấc thang tổng quát
- Điều gì diễn ra tiếp theo trên nấc thang tổng quát?
- Tiến bộ đang tăng tốc?
- Ai gian xảo?
- Lệnh cấm toàn cầu đối với Al siêu cấp?
- Các tiếp cận phù hợp:
- phòng thủ trước những mối đe dọa cụ thể
- Suy nghĩ kết luận
Chương 6: TẠI SAO AI KHÔNG THỂ SỬA CHỮA MẠNG XÃ HỘI?
- Khi mọi thứ bị đặt ngoài ngữ cảnh
- Sự thiếu hiểu biết về văn hóa
- Al vượt trội trong việc dự đoán... quá khứ
- Khi Al đối đầu với sự sáng tạo của con người
- Vấn đề sinh tử
- Hãy xét đến yếu tố quy định pháp lý
- Vạch ra ranh giới: một vấn đề nan giải
- Tóm tắt: Bảy hạn chế của Al trong kiểm duyệt nội dung
- Một vấn đề do chính họ tạo ra
- Tương lai của kiểm duyệt nội dung
Chương 7: TẠI SAO NHỮNG HUYỀN THOẠI VỀ AI VẪN TỒN TẠI?
- Sự thổi phồng Ai khác với
- sự thổi phồng công nghệ trước đây
- Lịch sử và văn hóa thổi phồng trong cộng đồng Ai
- Các công ty có ít động lực để minh bạch
- Cuộc khủng hoảng về khả năng
- tái lập trong nghiên cứu Al
- Truyền thông gây hiểu lầm cho công chúng
- Những nhân vật của công chúng
- đang góp phần thổi phồng Al
- Thiên kiến nhận thức khiến chúng ta lạc lối
Chương 8: CHẶNG ĐƯỜNG TIẾP THEO SẼ THẾ NÀO?
- Trò bịp Al hấp dẫn các tổ chức yếu kém
- Chấp nhận sự ngẫu nhiên
- Quy định pháp lý: thoát khỏi cái bẫy lựa chọn sai lầm
- Những hạn chế của quy định pháp lý
- Al và tương lai của việc làm
- Lớn lên cùng Al trong thế giới của Kai
- Lớn lên với Al trong thế giới của Maya
Lời cảm ơn
Phụ lục: Những bức thư của Giáo sư JOHN VU về AI
Nguồn tham khảo