Cuốn sách “Nguồn gốc dân tộc Việt Nam” của học giả Đào Duy Anh (1904-1988) - người đã có rất nhiều nghiên cứu đóng góp và cống hiến trên lĩnh vực khoa học xã hội - nhân văn, là một trong những công trình tiên phong của sử học Việt Nam hiện đại đặt vấn đề cội nguồn “dân tộc Việt Nam” trong một khung tiếp cận khoa học liên ngành, kết hợp nhuần nhuyễn giữa cổ sử, khảo cổ học, dân tộc học và nhân chủng học.
Thay vì chỉ dựa vào thư tịch truyền thống hay những lối giải thích mang tính huyền sử quen thuộc, Đào Duy Anh chủ động đối thoại với các ngành khoa học đang hình thành và phát triển mạnh mẽ trên thế giới ở nửa đầu thế kỷ 20, qua đó bước đầu tìm cách soi sáng vấn đề nguồn gốc người Việt bằng những luận cứ mang tính khoa học hơn.
Với 7 chương:
- Chương I. Nguồn gốc truyền kỳ
- Chương II. Giao Chỉ và Việt Thường
- Chương III. Ư Việt
- Chương IV. Bách Việt
- Chương V. Lạc Việt
- Chương VI. Văn hóa Lạc Việt
- Chương VII. Sự phôi thai của dân tộc Việt Nam
Nội dung cuốn sách được triển khai theo một trục lập luận có tính tiến hóa lịch sử rõ rệt. Mở đầu là việc khảo sát các truyền thuyết khởi nguyên, bắt đầu từ huyền thoại Thần Nông, Kinh Dương Vương… Từ nền tảng truyền kỳ đó, tác giả lần lượt đi vào việc phân tích các nhóm của Việt tộc trong không gian rộng lớn của lưu vực Trường Giang, qua các chương bàn về Giao Chỉ, Việt Thường, Ư Việt (hay Vu Việt), Bách Việt và Lạc Việt, đặt người Việt trong bức tranh chung của các tộc người phương Nam cổ đại.
Một trong những đóng góp đáng chú ý của cuốn sách là cách Đào Duy Anh tiếp cận các vấn đề như di cư, tiếp xúc văn hóa, tổ chức xã hội, sự phát triển của nông nghiệp trong xã hội thị tộc và trình độ kỹ thuật của Việt tộc, qua đó lý giải quá trình hình thành dần dần của một cộng đồng mang bản sắc riêng.
Sách dành cho độc giả yêu thích tìm hiểu Lịch sử Việt Nam; độc giả phổ thông; sinh viên ngành Lịch sử.