Tập sách Nếp Cũ - Phong Tục Thờ Cúng Trong Gia Đình Việt Nam - Phong Lưu Đồng Ruộng - Nghệ Thuật Bắt Ăn Trộm là tập hợp bộ ba tác phẩm của nhà nghiên cứu Toan Ánh về phong tục thờ cúng, các thú tiêu khiển trong lúc nông nhàn cũng như kể lại các hoạt động và kinh nghiệm bắt trộm ở nông thôn Bắc Bộ nước ta vào thời nông nghiệp xa xưa.
Biết những điều tốt đẹp, nhận chân giá trị đích thực những gì thuộc về văn hóa cổ truyền, những cái hay, cái lạ của ông cha từ thời và giữ nước để gìn giữ những vốn quý hay, lạ, hợp lẽ đời, để đối nhân xử thế đầy nhân hậu, yêu thương và đồng cảm giữa người với người trên quê hương Việt Nam.
Qua đó, chúng ta có dịp ôn nhớ lai lịch và sự tiến hóa của tổ tiên, ông bà ta trên con đường dựng nước và giữ nước, từ cuộc sống mỗi gia đình đến họ tộc, mở rộng đến làng xóm, quốc gia.
Tạm rời xa những cách giải trí hiện đại, chúng ta sẽ được trải nghiệm những thú tiêu khiển ngày xưa như hát trống quân, hát quan họ, hát ví; thi thổi cơm, thi đua thuyền, kéo chữ; đánh cá, chọi dễ, chọi trâu; ném pháo, thả diều… Đó là những thú vui giản dị gắn với đồng ruộng, gắn với thiên nhiên đất nước. Thú vị nhất là những giai thoại về trộm và nghệ thuật bắt trộm của người xưa. Đây là một khía cạnh thực và lạ mà nhà nghiên cứu Toan Ánh muốn kể lại. Điều này phản ánh một phần trí tuệ dân gian và cuộc sống vất vả một thời.
Bộ sách NẾP CŨ ghi chép và lưu giữ những phong tục tập quán từ bao đời nay. Bộ sách giúp bạn đọc thời nay hiểu về những giá trị tốt đẹp thuộc về văn hóa cổ truyền, từ đó có ý thức giữ gìn những vốn quý đó, biết đối nhân xử thế đầy yêu thương, và biết đồng cảm với mọi người trên quê hương Việt Nam.
Trích dẫn sách Nếp Cũ - Phong Tục Thờ Cúng Trong Gia Đình Việt Nam - Phong Lưu Đồng Ruộng - Nghệ Thuật Bắt Ăn Trộm - Toan Ánh
Dân tộc Việt Nam rất trọng lễ, và trọng lễ thì ân nghĩa giữ phần quan trọng.
Tổ tiên sinh ra ông bà, ông bà sinh ra cha mc, cha mc : sinh ra minh. Người con hiếu thảo biết ơn nghĩa sinh thành của cha mẹ, và đã hiểu với cha mẹ phải hiếu với ông bà tổ tiên tức là nguồn gốc của minh. Lúc ông bà cha mẹ còn sống, con cháu phải phụng dưỡng, phải tuân theo những lời dạy bảo của các Người, phải lựa ý chiều chuộng các Người, phải ăn ở sao để cho các Người được hài lòng.
Khi các Người trăm tuổi, ngoài việc lo ma chay chôn cất, con cháu phải thờ cúng các Người, cũng như thờ cúng tổ tiên về trước. Thờ cúng tổ tiên là lập bàn thờ tại nhà và cúng bái trong những ngày sóc vọng giỗ Tết.
(Trích Phong tục thờ cúng trong gia đình Việt Nam)
[...]
Ít lâu nay, những thú chơi cũ của ta một ngày một mất để nhường chỗ cho những thú chơi mới. Ngày xưa các cụ ta có thủ bơi chải, ngày nay các bạn trẻ thay chải bằng thuyền thoi, ngày xưa chưa có quyền Anh thi ta chỉ chơi vật, chơi trung bình tiên. Những thú chơi mới càng ngày càng nhiều, mọi người xô đẩy đua theo mới không ai còn nhớ đến những trò chơi thanh nhã của các cụ ta xưa.
Viết những bài này tôi không ngoài mục đích đem phơi bầy ra trước mắt mọi người những cái lý thú không ai biết tới, những cái hay, cái đẹp ở xứ mình bị bỏ quên.
(Trích Phong lưu động ruộng)
Mục lục sách Nếp Cũ - Phong Tục Thờ Cúng Trong Gia Đình Việt Nam - Phong Lưu Đồng Ruộng - Nghệ Thuật Bắt Ăn Trộm - Toan Ánh
THỜ CÚNG TỔ TIÊN
- PHONG TỤC THỜ CÚNG
- NGÀY GIỖ
- BÀN THỜ GIA TIÊN
CÁC VỊ THẦN THỜ TẠI GIA
- THỔ CÔNG
- THẦN TÀI
- TIÊN SƯ, THÁNH SƯ HAY NGHỆ SƯ
- THẦN TIÊN CHỦ
THỜ PHỤNG TRONG NGÀY TẾT
- TẾT NGUYÊN ĐÁN
- MẤY LỄ ĐẦU XUÂN
PHONG LƯU ĐỒNG RUỘNG
- LỜI NÓI ĐẦU
- HÁT QUAN HỌ MỘT LỐI CHƠI XUÂN THÚ VỊ Ở VÙNG BẮC NINH
- HÁT TRỐNG QUÂN
- HÁT VÍ
- TUỒNG CỔ
- THI CỔ VÀ THƯỞNG TIỀN
- KÉO CHỮ
- NHÚN ĐU
- THỔI CƠM THI
- THẢ CHIM THI
- THI THUYỀN TRÊN SÔNG LỘ
- ĐỒ VẬT
- PHƯỜNG SĂN
- ĐÁNH CÁ
- CHỌI DÊ
- CHỌI TRÂU
- NÉM PHÁO
- THẢ DIỀU
- ĐÁNH PHẾT
ĂN TRỘM VÀ NGHỆ THUẬT BẮT ĂN TRỘM
- GIAI THOẠI ĂN TRỘM
- CUỘC THỬ NGHỀ
- CÂU GÀ
- ĐƠM LỢN
- VÀI CHUYỆN VUI QUANH CHUYỆN ĐƠM LỢN
- VỚT VỊT
- BẮT NGỖNG
- BẮT CHÓ
- MẤY CHUYỆN VUI VỀ MÓN THỊT CHÓ
- BẮT MÈO
- ĂN TRỘM BÒ
- MẤY CHUYỆN THÁCH ĐỐ
- SỐNG VỀ MỒ MẢ
- CON HƠN CHA
- MỘT CÂU CHUYỆN CỔ TÍCH VỀ ĂN TRỘM
NGHỆ THUẬT BẮT ĂN TRỘM
- BẮT TRỘM
- TÊN TRỘM TRONG VƯỜN SẴN
- BẮT TRỘM BẰNG LỜI NÓI
- MỘT LỐI BẮT TRỘM ĐẶC BIỆT
- MẤY CÁCH BẮT TRỘM
- BẮT TÊN TRỘM CỦA RUI.. MỘT LỐI ĐỀ PHÒNG KẺ TRỘM
- BÀ GIÀ VỚI CHIẾC QUẠT
- MỘT TAY BẮT TRỘM ĐẠI TÀI
- NỔI BÁNH ĐÚC SỐT
- CHIẾC BÁNH CHƯNG ĐÊM BA MƯƠI TẾT