Nhà Lý kéo dài 216 năm (1009-1225), là thời kỳ độc lập và phát triển rực rỡ của đất nước.
Nhà Lý truyền qua chín đời vua, mở đầu là Lý Công Uẩn (tức Lý Thái Tổ). Lý Thái Tổ, Lý Thái Tông Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông là những vị minh quân, thời gian ở ngôi của họ là thời kỳ thịnh trị của nhà Lý. Lý Thái Tổ dời đô về Thăng Long, xây dựng nền móng cho nhà Lý. Lý Thái Tông dẹp yên nội loạn, ban hành nhiều chính sách để phát triển đất nước. Lý Thánh Tông đổi tên nước thành Đại Việt, bình Chiêm, xây dựng Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Dưới thời Lý Nhân Tông, quân dân Đại Việt, dưới sự chỉ huy của Lý Thường Kiệt, đã đánh bại quân Tống xâm lược với chiến dịch đánh sang đất Tống và trận sông Như Nguyệt.
Tuy nhiên, ở thời Lý Nhân Tông, những rạn nứt đã bắt đầu xuất hiện với việc Nguyên phi Ỷ Lan được Lý Nhân Tông phong Hoàng thái hậu, giữ quyền nhiếp chính, còn Dương Thái hậu và 72 cung nữ bị giết hại. Lý Nhân Tông không có con nên đã chọn cháu làm người kế vị (Lý Thần Tông). Các vua Lý sau này đều lên ngôi từ lúc còn nhỏ nên triều đình có nhiều tranh chấp, khi lớn lại ham thích những vật hiếm lạ, thích ăn chơi.
Đến thời Lý Cao Tông (lên ngôi lúc ba tuổi), nhà Lý bắt đầu đi vào thời kỳ suy vong. Lý Cao Tông ham ăn chơi, cho mua quan bán chức, bỏ lơ chuyện chính sự nên loạn lạc nổi lên. Vì thế, vua phải dựa vào các thế lực địa phương như họ Trần để đánh dẹp. Từ đó, quyền bính đều nằm trong tay nhà Trần. Vua Lý Huệ Tông không có con trai nối nghiệp, phải lập Lý Chiêu Hoàng lên ngôi. Cuối năm 1225, Trần Thủ Đô ép vua truyền ngôi cho Trần Cảnh. Nhà Lý đến đây chấm dứt.