Sau chiến thắng quân Nguyên Mông, nhà Trần bắt tay vào xây dựng đất nước. Dưới đời các vua Trần Anh Tông, Trần Minh Tông, với sự giúp sức của các quý tộc và văn thần, võ tướng, nhà Trần đã nhanh chóng phục hồi mọi mặt đời sống và tiếp tục thịnh trị trong mấy chục năm. Vua Minh Tông băng hà, nhà Trần cũng bước vào giai đoạn suy vong.
Các vua sau chuộng ăn chơi, thích kẻ xu nịnh. Quý tộc lợi dụng quyền thế chiếm đoạt đất đai của dân để mở rộng điền trang, thái ấp. Trong triều người tài giỏi, cương trực dần vắng bóng. Cuộc sống của dân chúng trở nên lầm than, cơ cực. Lực lượng nhà Trần quá suy yếu, không chống đỡ nổi những cuộc tấn công của Chiêm Thành. Ở phía Bắc, nhà Minh không ngừng đòi hỏi nhà Trần cống nạp.
Khi nhà Trần suy yếu, quyền lực dần rơi vào trong tay Hồ Quý Ly. Quý Ly lộng quyền, lấn át các vua Trần, phong cho người thân những chức vụ quan trọng, rồi cuối cùng truất ngôi vua Trần Thiếu đế và lên làm vua. Tuy nhiên ông cũng có tư tưởng canh tân, tiến bộ và đã thực hiện nhiều cải cách. Tuy nhiên các cải cách này quá sớm và quá nhanh nên vấp phải sự phản kháng.
Trong lúc đó, nhà Minh mạnh lên và quyết xâm lược nước ta. Dưới chiêu bài “phù Trần, diệt Hồ”, nhà Minh xua 200 nghìn quân tấn công nước ta. Mặc dù có chuẩn bị chu đáo, thành cao hào sâu, nhưng nhà Hồ lại không được lòng dân do soán ngôi nên nhanh chóng thất bại. Đất nước ta thêm một lần rơi vào cảnh Bắc thuộc. Giặc Minh gây ra vô vàn tội ác dã man với âm mưu đồng hóa, xóa bỏ văn hóa, làm suy thoái giống nòi Đại Việt.
Nhưng dân ta vốn chẳng yếu hèn. Hàng loạt cuộc khởi nghĩa đã nổi lên mà lớn nhất, tiêu biểu nhất là của Trần Ngỗi (Giản Định đế) và Trần Quý Khoáng (Trùng Quang đế), được coi là hai vua Hậu Trần. Tuy tất cả các cuộc khởi nghĩa này đều thất bại, nhưng chúng là tiền đề cho khởi nghĩa Lam Sơn sau này.