Thủ lĩnh Rô Đồng kể về cậu Cá Rô đang tung tăng bơi lội dưới lạch nước thì bị con người bắt nhốt vào bể cá. Vượt qua cơn choáng váng ban đầu, Rô Đồng bắt đầu thích nghi với môi trường sống mới, đồng thời làm quen với những cư dân tại đây: chị em Cá Vàng, anh Cua Kềnh, bác Rùa, anh Cá Tỳ Bà, v.v. Mỗi cư dân một tính cách, kiêu kì, nóng nảy, trầm tĩnh, xốc nổi… song dần dà họ cũng tìm lối để hòa hợp, và đâu ai ngờ rằng “người mới đến” lại trở thành thủ lĩnh, thổi bùng trong họ ước ao tìm-về-đồng-ruộng:
“Ý định thoát khỏi bể cá lớn dần trong Rô Đồng. Cậu không sống mãi ở đây được, đây đâu phải là ngôi nhà của cậu, cũng không phải quê hương hay thiên đường, nơi cậu sống là ở những cánh đồng, dòng sông mương máng như bao đời loài Rô Đồng vẫn thế.
Nhưng Rô Đồng không muốn đi một mình, cậu muốn giúp những cư dân xóm bể cá có cùng ước muốn trở về cánh đồng.”
Thế là một kế hoạch đào tẩu được vạch ra trong vô vàn cảm xúc, nghĩ suy, “người” thì bình tĩnh, vững lòng: “Tự do có cái giá của nó, không ai được làm nhụt chí cả đoàn”; “người” thì lo lắng, phân vân: “Anh có tin chúng mình thoát được và cuộc sống bên ngoài sẽ tốt chứ?”; có máu đổ, có nước mắt rơi, nhưng rốt cục tất cả đã thoát được tới con mương nhỏ. Câu chuyện tưởng chừng khép lại có hậu, song những biến cố tiếp tục ập đến làm mỗi cư dân bể cá lại ôm một tâm tư, nỗi niềm riêng. Dẫu rất cảm mến, thương quý nhau, họ vẫn buộc phải lựa chọn những hướng đi khác cho bản thân, ngay cả Rô Đồng cũng vậy.
Kể câu chuyện về loài vật, nhưng Uông Triều xây dựng một xã hội thu nhỏ mang khá nhiều tính người, ở đó cũng có “quê” có “tỉnh”, tinh thần tương trợ đan xen với mâu thuẫn, niềm vui ngọt ngào hòa lan với nỗi buồn chua chát, các tình huống đều thể hiện những lối sống muôn vẻ muôn điệu.
Giọng văn của Uông Triều nhỏ nhẹ, tự nhiên, ngay cả trong những đoạn cao trào, chính vì vậy truyện Thủ lĩnh Rô Đồng quả thực rất gần gũi trẻ em, dễ dàng khơi gợi ở các em những câu hỏi, những câu trả lời, dẫn dắt các em cảm nhận từng bài học qua một hành trình trưởng thành:
“Cả đoàn tỏa đi theo cách sống riêng của mỗi loài. Rô Đồng phi thân vào một ruộng lúa xanh non, cậu bơi lội, kiếm ăn, vui chơi và trong giấc ngủ, cậu vẫn có những giấc mơ của riêng mình…”
Cách hành văn và ngôn từ tươi sáng, đầy sức sống của cuốn sách cũng là yếu tố trợ giúp các bạn nhỏ phát triển khả năng đọc hiểu, cảm thụ một cách chủ động, ấn tượng.