Cuốn tiểu thuyết kể về quãng thời gian 11 năm của Trần Trận - một thanh niên trí thức người Hán bị đưa đến thảo nguyên Nội Mông để lao động và cải tạo tư tưởng trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa. Mang theo tư duy của nền văn minh nông nghiệp, ban đầu anh nhìn thiên nhiên như một đối tượng cần khai phá và chinh phục. Tuy nhiên, cuộc sống lâu dài giữa thảo nguyên đã từng bước làm thay đổi sâu sắc thế giới quan ấy.
Khi hòa nhập với đời sống du mục của người Mông Cổ, Trần Trận quan sát cách họ sinh tồn trong môi trường khắc nghiệt, chăn thả gia súc và đặc biệt là thái độ kính sợ loài sói - tôtem thiêng liêng của thảo nguyên. Từ đó, anh nhận ra sói không phải là mối đe dọa mà là nhân tố giữ vai trò then chốt trong việc duy trì cân bằng sinh thái. Những chiến dịch tiêu diệt sói nhân danh sản xuất và an ninh đã dẫn đến hậu quả nghiêm trọng: thảo nguyên suy kiệt, cỏ bị tàn phá, đất đai sa mạc hóa và con người trở thành nạn nhân cuối cùng.
Dựa trên trải nghiệm thực của tác giả, tác phẩm làm nổi bật sự đối lập giữa văn minh nông nghiệp và văn minh du mục, đồng thời khẳng định “tính cách sói” - tinh thần dũng mãnh, tự do và thích nghi - như một nguồn sức sống quan trọng của các nền văn minh lớn.