“Sống làm người phải có lai lịch, cũng như trâu bò bắt buộc có sừng. Anh hùng của chúng ta, hiềm nỗi, như đám mây trôi, không gốc rễ.”
Một đứa trẻ vừa sinh ra đã bị vứt bỏ ven đường, được nhà họ Ngưu không có con cái nhận nuôi, đặt tên là Thiên Tứ.
Cậu bé Ngưu Thiên Tứ lớn lên trái ngược với sự kì vọng của gia đình. Trước sự kì thị lạnh nhạt của những người trong dòng họ về thân phận “con nhặt” và “con hoang”, Ngưu Thiên Tứ chìm đắm trong tưởng tượng của riêng mình.
Cứ thế, một thanh niên văn nghệ thời dân quốc không có dáng dấp làm quan, cũng không thân phận, ở bước chuyển mình của thời đại mà tập tễnh lớn lên.
CHUYỆN ĐỜI NGƯU THIÊN TỨ là tác phẩm quan trọng trong sự nghiệp của Lão Xá, thể hiện sự thay đổi trong tư duy của ông về xã hội và con người. Đây không chỉ là một câu chuyện về cuộc đời của nhân vật Ngưu Thiên Tứ, mà còn là một bức tranh về xã hội Trung Quốc thời bấy giờ, với những vấn đề về giai cấp, nghèo đói và bất công.
“Thiên Tứ sau này thành danh, tự khắc có người viết truyện về gã - không chỉ một quyển - thuật lại chuyện sau này. Quyển truyện này thì là nền móng, một chiếc chìa khoá để hiểu về gã. Cuộc đời gã từ khi sinh ra đến năm hai mươi tuổi đều ở đây. Chúng ta vẫn không rõ cha mẹ đẻ gã là ai; có lẽ cha gã, hoặc mẹ gã, có chút tài năng xuất chúng. Những gì ghi lại bên trên rất có thể chứng thực điểm này. Thông minh vốn sẵn tính trời, còn về tương lai gã sử dụng trí thông minh của mình như nào, ở đây đã cho gợi ý. Đây là truyện kí về sự ra đời của một anh hùng thuộc giai cấp tiểu tư sản.”