Binh Thư Yếu Lược - Phụ: Hổ Trướng Khu Cơ - Trần Hưng Đạo

Giới thiệu sách Binh Thư Yếu Lược - Phụ: Hổ Trướng Khu Cơ - Trần Hưng Đạo

“Binh thư yếu lược” của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn được xem là bộ võ kinh đầu tiên trong lịch sử Việt Nam. Bộ Binh thư được soạn ra để luyện tập tướng sĩ, đã góp phần rất lớn vào việc chiến thắng giặc Mông Nguyên, một địch thủ hùng mạnh bậc nhất trên thế giới thuở đó.

Với nội dung phong phú, “Binh thư yếu lược” đề cập đến tất cả các vấn đề liên quan đến việc binh, từ việc xem xét thiên văn, luyện tập binh sĩ cho đến chiến thuật đánh giặc… Không những thông dụng dưới đời Trần mà còn được các triều đại về sau như nhà Lê, Nguyễn đem ra nghiên cứu, áp dụng.

Phần trọng tâm của sách đi sâu vào nghệ thuật tuyển mộ và đào tạo tướng sĩ, nhấn mạnh vào triết lý binh quý hồ tinh bất quý hồ đa, đồng thời đưa ra các điểm cốt yếu để đánh giá tài năng và phẩm hạnh của người cầm quân. Người đọc sẽ được khám phá các trận đồ biến hóa huyền ảo như Bát môn kim tỏa, Thái cực hỗn nguyên hay trận Lục hoa, vốn là những chiến thuật cốt lõi giúp lấy ít địch nhiều, lấy yếu thắng mạnh trên mọi địa hình từ đồng bằng đến núi rừng hiểm trở.

Nghệ thuật thủy chiến cũng được trình bày một cách tinh vi với những chỉ dẫn về cách đóng tàu thuyền, điều khiển tay lái và các biện pháp phòng hỏa công hay vượt sông trong điều kiện ngặt nghèo. Đặc biệt, tác phẩm dành nhiều trang viết chi tiết về các loại binh cụ và hỏa khí độc đáo, từ cách chế tạo súng gỗ, diều lửa đốt trại giặc cho đến các công thức hỏa dược tỏa khói độc làm quân địch tan rã trong chớp mắt. Bên cạnh các yếu tố kỹ thuật, sách còn đề cập đến những mưu kế tâm lý chiến như cách dùng gián điệp, cách dụ địch vào thành và nghệ thuật làm hao mòn ý chí đối phương bằng sự yên tĩnh và nhàn hạ.

Phần Hổ trướng khu cơ của Lộc Khê Hầu Đào Duy Từ (1572 - 1634) bổ sung thêm những kiến thức uyên bác về địa lý quân sự, phân tích sâu sắc các thế đất sinh - tử và hướng dẫn xây dựng hệ thống đồn lũy phòng thủ kiên cố như lũy Thầy, lũy Trường Dục. Xuyên suốt toàn bộ tác phẩm là tư tưởng quản trị nhân bản, đề cao tính kỷ luật nghiêm minh đi đôi với lòng thương yêu sĩ tốt, và trên hết là bài học về sự tận tâm báo quốc. Đây không chỉ là một tài liệu quân sự mà còn là một cuốn cẩm nang về đạo đức lãnh đạo, nhắc nhở người đời sau rằng sức mạnh thực sự của một dân tộc nằm ở sự đoàn kết, lòng liêm chính và khả năng vận dụng trí tuệ để thích nghi với mọi biến động của thời cuộc.

Cuốn sách dành cho ai?

Cuốn sách này là một kho tàng trí tuệ dành cho những người đam mê lịch sử quân sự và mong muốn tìm hiểu về cội nguồn sức mạnh của dân tộc Việt Nam. Những nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa và giới trí thức sẽ tìm thấy ở đây những tư liệu gốc vô giá về tư duy chiến lược của cha ông.

Bên cạnh đó, các nhà quản trị, doanh nhân và lãnh đạo hiện đại cũng có thể chiêm nghiệm những bài học sâu sắc về thuật dùng người, quản lý tổ chức và nghệ thuật ứng biến trong môi trường cạnh tranh khốc liệt.

Tác phẩm còn hướng đến thế hệ trẻ muốn bồi đắp lòng tự hào dân tộc và tinh thần tự cường thông qua việc tiếp cận những di sản tri thức được đúc kết từ thực tiễn xương máu của các bậc tiền nhân.

Trích đoạn sách hay

Có người hỏi tôi rằng: Phàm binh pháp như các sách Võ kinh, Võ bị, Quải ấn đăng đàn, Kỷ hiệu, Hồng vũ còn chưa đủ sao? Sách Hổ trướng khu cơ còn chép làm gì?

Tôi đáp rằng: Xã tắc còn hay mất, quốc quân vui hay lo, quan hệ ở một ông tướng. Cho nên, làm tướng mà học binh pháp, quý tinh mà không quý nhiều, có dũng lại phải có trí, mới có thể nắm cơ ở ngoài cửa khốn, giữ tính mệnh của ba quân. Nếu nghề võ không tinh, mà người tướng không giỏi, thì chỉ trong chốc trở bàn tay sơn hà đã thay đổi, há chẳng nên cẩn thận hay sao? Và chăng, ý chỉ các sách binh pháp kể trên không phải là không tốt. Nhưng rườm rà nhiều mối, tinh thô khác nhau cho nên người học như ngồi giếng xem trời, đi thuyền giữa biển, mờ mịt không biết gốc rễ, mênh mang không hiểu manh mối là bởi thế đấy.

- Hổ trướng khu cơ

[...]

Phàm người xa không phục thì ta sửa văn đức cho họ đến. Như Xi Vưu xưa hoành hành bạo ngược mà Hoàng Đế lại dùng giáo mác để đánh mà tại làm sao? Bởi vì thời thế bất đồng, nhân tâm mỗi khác. Người xưa nói rằng, đánh giặc để dẹp thì đánh cũng phải, giết giặc để yên thì giết cũng phải. Nhưng phép chiến tranh cũng lắm, mà cách sát phạt cũng nhiều. Có trí thì dùng trí, không có trí thì dùng sức. Phàm mặc giáp cầm giáo, cưỡi ngựa cầm roi, khó nhọc vào sinh ra tử, liều mình thịt nát xương tan, đấy chỉ là một tráng sĩ thôi, sao có thể địch

được muôn người! Thế gọi là không có trí thì dùng sức đấy. Nay ta thà rằng đấu trí chứ không đấu sức. Bởi thế, trên nhờ di chỉ của tiên hiền, lại nhờ thần cơ của bạn tốt, tìm khắp sách lạ của thiên hạ, xem hết điều lạ của xưa nay, rửa nghiên nhúng bút, bái đề tên sách là Hổ trướng khu cơ, huyền diệu không so sánh được. Phàm các phép hỏa công, thủy chiến, trận rắn, trận chim, mưu mô tướng lược, then máy binh gia, cái gì cũng đủ. Nếu người trí giả được sách này thì có thể lập được công danh ở trăm nghìn vạn người, dựng nền thái bình trong một trận đánh.

- Hổ trướng khu cơ

[...]

Phàm khi hai bên giao chiến, trận thế tương đương, ta đứng đầu gió mà thả khói phân sói thuốc độc thì địch hẳn tránh được, dù có bài thuốc thảm độc cũng không làm hại được. Cho nên, tiến công có bí pháp chế ra quả mù nạp vào súng phi thiên mà bắn đến gần dinh giặc thì lửa nổ rồi khói độc phát ra, giặc dù có phép độn thổ tàng hình, chỉ trong khoảnh khắc đều chết cứng cả.