Phong Trào Đông Du Ở Miền Nam

Giới thiệu sách Phong Trào Đông Du Ở Miền Nam

Phong trào Đông Du đầu thế kỷ XX là một dấu mốc quan trọng trong hành trình tìm đường cứu nước của dân tộc Việt Nam. Nhưng ở Nam kỳ thuộc địa, phong trào ấy lại mang một sắc thái rất riêng - năng động, thực tiễn và giàu tinh thần tự chủ. “Phong trào Đông Du ở miền Nam” mở ra một góc nhìn khác biệt như thế, giúp độc giả hiểu sâu hơn về vai trò của vùng đất phương Nam trong dòng chảy lịch sử chung.

Cuốn sách tập hợp 32 nghiên cứu từ hội thảo khoa học tại Cần Thơ (2006), tiếp nối chuỗi hội thảo tại Huế, Vinh và Hà Nội, quy tụ nhiều học giả uy tín. Từ bối cảnh chính trị - kinh tế - xã hội đầu thế kỷ XX, các tác giả làm rõ vai trò của sĩ phu, trí thức và doanh nhân Nam kỳ trong việc vận động thanh niên du học, xây dựng nguồn lực kinh tế, phát triển báo chí và tổ chức mạng lưới hỗ trợ phong trào.

Điểm nổi bật của cuốn sách nằm ở cách lý giải Đông Du như một sự vận động nội sinh, không chỉ “hưởng ứng” mà còn chủ động thích ứng. Đặc biệt, sự chuyển dịch từ tư duy “cầu viện” sang “cầu học” đã được phân tích sắc nét - cho thấy tri thức và cải cách đã trở thành con đường thiết yếu để cứu nước.

Không né tránh, cuốn sách cũng chỉ ra những giới hạn lịch sử của phong trào: sự đàn áp của thực dân, biến động quốc tế, và cả những phân hóa nội tại khiến Đông Du nhanh chóng tan rã vào năm 1908. Chính cách tiếp cận đa chiều, có đối thoại và tranh luận này làm nên giá trị học thuật bền vững của tác phẩm.

Được tái bản hôm nay nhân dịp kỷ niệm 120 năm của phong trào này (1905-2025), cuốn sách “Phong trào Đông Du ở miền Nam” không chỉ là tài liệu tham khảo mà còn là một lời gợi mở: nhìn lại lịch sử với tinh thần phê phán và đối thoại. Đây là cuốn sách đáng đọc cho bất kỳ ai muốn hiểu sâu hơn về một giai đoạn chuyển mình quan trọng của Việt Nam đầu thế kỷ XX.

Mục lục sách Phong Trào Đông Du Ở Miền Nam

• Trăm năm nhìn lại cuộc Đông Du - Dương Trung Quốc
• Phong trào Đông Du ở miền Nam - GS Đinh Xuân Lâm
• Phong trào Đông Du ở Nam kỳ (1905-1909) - PGS Võ Xuân Đàn
• Yếu tố dẫn tới sự hình thành nét riêng của phong trào Đông Du miền Nam - ThS Nguyễn Hữu Hiếu
• Trí thức Mỹ Tho và phong trào Minh Tân - Trương Ngọc Tường
• Các khuôn mặt lớn của phong trào Duy Tân, Đông Du ở Nam kỳ - Nguyễn Q Thắng
• Đạo Cao Đài với phong trào Minh Tân và Đông Du – Trần Văn Rạng
• Lá cờ Quân chủ và ngọn đuốc Tân thư - Lê Tương Ứng
• Nguyễn Thần Hiến, nhà cách mạng tiền phong - Trương Minh Đạt
• Phụ nữ Nam kỳ Lục tỉnh trong phong trào Đông Du - ThS Lý Thị Mai
• Nguyễn Háo Vĩnh Chiến sĩ phong trào Đông Du - Phan Lương Minh
• Những nhân vật hoạt động Đông Du ở Bến Tre - Thông Thanh Khánh
• 100 năm nhìn lại Duy Tân hội và phong trào Đông Du của Phan Bội Châu - ThS Đinh Kim Phúc
• Những cống hiến của Gilbert Trần Chánh Chiếu - Nguyễn Đức Hòa
• Tư tưởng phong trào Đông Du và công cuộc phát triển kinh tế xã hội ở Nam bộ - Lê Thị Ngọc Dung
• Phong trào Minh Tân ở Tiền Giang - TS Nguyễn Phúc Nghiệp
• Phong trào Đông Du ở miền Nam - ThS Nguyễn Thanh Tiến
• Nam kỳ với phong trào Đông Du - ThS Phạm Phúc Vĩnh ThS Nguyễn Trọng Minh
• Trương Duy Toản người thư ký đặc biệt của Đức Cường Để - Việt Chung
• Phong trào Đông Du hình thành và phát triển từ Trung kỳ đến Bắc kỳ và Nam kỳ - Hải Ngọc Thái Nhân Hòa
• Phong trào Đông Du và Nguyễn Quang Diêu - TS Phú Văn Hẳn
• Nguyễn Quang Diêu ngòi bút đấu tranh cách mạng tiên phong - Nguyễn Huy Diễm
• Gốc tích tổ tiên của Nguyễn An Khương - Nguyễn Khắc Thuần
• Đông Du từ Phan Bội Châu nghĩ đến Lỗ Tấn - PGS Hồ Sĩ Hiệp
• Có hay không tư tưởng vọng ngoại và hạn chế sai lầm của các lãnh tụ phong trào Đông Du - TS Nguyễn Hữu Nguyên
• Phong trào Đông Du mốc son trong lịch sử đấu tranh chống Pháp của nhân dân Nam kỳ - Nguyễn Thị Hiền
• Cường Để - động lực tinh thần thúc đẩy phong trào Đông Du ở Nam bộ - Nguyễn Đình Tư
• Suy nghĩ thêm về phong trào Đông Du ở Nam kỳ - Trần Viết Ngạc
• Vai trò Nông cổ Mín đàm trong phong trào Duy Tân miền Nam - Phạm Long Điền
• Đi tìm quãng đời còn lại của Lý Liễu - Phan Lương Minh
• Nhân vật Đông Du Cao Lãnh Đỗ Văn Y (1892-1968) - ThS Nguyễn Thanh Thuận
• Phụ lục 57 Nhân vật tham gia phong trào Đông Du ở miền Nam - Nguyễn Thúc Chuyên

Trích đoạn sách Phong Trào Đông Du Ở Miền Nam

“Phong trào Đông Du có mục đích tuyển chọn “những thanh thiếu niên thông minh hiếu học, chịu đựng gian khổ, quen khó nhọc, quyết chí bền gan, không bao giờ thay đổi chí hướng” đưa sang Nhật Bản học tập, đào tạo thành cán bộ cách mạng về sau. Họ phần lớn là con em các văn thân chống Pháp, xuất thân từ những gia đình có thù với thực dân Pháp, những “cừu gia tử đệ”. Gọi là Đông du - đi sang phía đông - vì nước Nhật Bản về mặt địa lý ở về phía đông nước ta, phía mặt trời mọc.”

(trích Phong trào Đông Du ở miền Nam)

[...]

“Có thể nói, phong trào Đông Du ở Nam kỳ là một hoạt động mạnh nhất của cuộc vận động Duy Tân ở Nam kỳ, và cũng là phong trào mạnh nhất của cuộc vận động Đông du trong cả nước theo xác nhận của Phan Bội Châu trong tác phẩm Phan Bội Châu niên biểu, số du học sinh của năm học 1907-1908 có tới 200 người trong đó du học sinh Nam kỳ chiếm 50%, còn lại là Bắc kỳ và Trung kỳ..”

(trích Phong trào Đông Du ở Nam kỳ (1905-1909))

Thông tin tác giả cuốn sách Phong Trào Đông Du Ở Miền Nam

Đinh Xuân Lâm, Dương Trung Quốc, Võ Xuân Đàn, Nguyễn Hữu Hiếu, Trương Ngọc Tường, Nguyễn Q. Thắng, Trần Văn Rạng, Lê Tương Ứng, Trương Minh Đạt, Lý Thị Mai, Phan Lương Minh, Thông Thanh Khánh, Đinh Kim Phúc, Nguyễn Đức Hòa, Lê Thị Ngọc Dung, Nguyễn Phúc Nghiệp, Nguyễn Thanh Tiến, Phạm Phúc Vĩnh, Nguyễn Trọng Minh, Việt Chung, Hải Ngọc Thái Nhân Hòa, Phú Văn Hẳn, Nguyễn Huy Diễm, Nguyễn Khắc Thuần, Hồ Sĩ Hiệp, Nguyễn Hữu Nguyên, Nguyễn Thị Hiền, Nguyễn Đình Tư, Trần Viết Ngạc, Phạm Long Điền, Nguyễn Thanh Thuận.