Tiểu thuyết Thép đã tôi thế đấy của Nikolai Ostrovsky là một tác phẩm kinh điển của văn học Nga nói riêng và văn học cách mạng nói chung, đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ độc giả. Tác phẩm ghi lại cả một quá trình tôi thép, bước đường gian khổ trưởng thành của thế hệ thanh niên Xô viết đầu tiên.
Đây không phải là một tác phẩm văn học chỉ nhìn đời mà viết. Tác giả sống nó rồi mới viết nó. Nhân vật trung tâm, Pavel, chính là tác giả: Nikolai Ostrovsky. Là một chiến sĩ Cách mạng Tháng Mười, ông đã sống một cách nồng cháy nhất, như nhân vật Pavel của ông.
Đây cũng không phải một cuốn tiểu thuyết tự thuật thường vì hứng thú hay lợi ích cá nhân mà viết. Ostrovsky viết Thép đã tôi thế đấy trên giường bệnh, trong khi bại liệt và mù, bệnh tật tàn phá chín phần mười cơ thể. Chưa bao giờ có một nhà văn sáng tác trong những điều kiện gian khổ như vậy. Trong lòng người viết phải có một nhiệt huyết và cảm hứng nồng nàn không biết bao nhiêu mà kể. Nguồn cảm hứng ấy là sức mạnh tinh thần của người chiến sĩ cách mạng bị tàn phế, đau đớn đến cùng cực, không chịu nằm đợi chết, không thể chịu được xa rời chiến đấu, do đó phấn đấu trở thành một nhà văn và viết nên cuốn sách này. Càng yêu cuốn sách, càng kính trọng nhà văn, càng tôn quý phẩm chất của con người cách mạng.
Ấn bản tiếng Việt này được biên tập lại với mục tiêu mang đến sự gần gũi và chuẩn xác hơn với nguyên bản tiếng Nga, đồng thời đảm bảo tính thống nhất về văn phong và thuật ngữ xuyên suốt toàn bộ tác phẩm. Cụ thể, quá trình biên tập đã tập trung vào các điểm sau:
- Hiệu đính ngôn ngữ: Toàn bộ bản dịch được rà soát kỹ lưỡng để điều chỉnh các từ và cụm từ vay mượn tiếng nước ngoài, tên nhân vật, tên tổ chức được viết theo lối phiên âm cũ. VD: Man-li-khe thành Malinncher, Côm-sô-môn thành Komsomol, Pa-ven thành Pavel, ly-xê thành lycée… Các lối diễn đạt không còn phổ biến cũng đã được điều chỉnh phù hợp với ngôn ngữ tiếng Việt hiện đại nhưng vẫn giữ vững tinh thần của bản dịch.
- Chuẩn hóa thuật ngữ: Các thuật ngữ chính trị, lịch sử và tên gọi tổ chức của Liên Xô (như Komsomol, Bolsheviks, Cheka, v.v.) được thống nhất cách chuyển tự và dịch nghĩa, giúp người đọc theo dõi dễ dàng hơn các yếu tố chuyên ngành trong cốt truyện. Một số danh từ riêng hoặc các thuật ngữ đặc biệt cũng đã được bổ sung thông tin vào phần chú thích giúp độc giả nắm rõ các sự kiện thuộc bối cảnh lịch sử thời Nội chiến Nga và Nội chiến Ukraina.
- Điều chỉnh và bổ sung thông tin: Đối chiếu với bản tiếng Nga của Nhà xuất bản Công nhân Moskva (1977) để hiệu đính bản dịch, đồng thời bổ sung một số chú thích ký hiệu (BT) để cung cấp thêm thông tin mở rộng cho bạn đọc.