Leonard Shlain

Leonard Shlain (1937-2009) là bác sĩ phẫu thuật, nhà văn và một tác giả nổi tiếng với những công trình khám phá điểm giao thoa giữa khoa học, nghệ thuật, lịch sử và văn hóa. Chính nền tảng khoa học cùng niềm say mê nghệ thuật đã đưa ông đến những câu hỏi vượt ra ngoài ranh giới chuyên ngành: liệu nghệ sĩ và nhà khoa học có thực sự nhìn thế giới theo hai cách hoàn toàn khác nhau, hay họ đang dùng những ngôn ngữ khác nhau để khám phá cùng một thực tại?

Trong Nghệ thuật & Vật lý, Shlain đặt nghệ sĩ và nhà vật lý vào một cuộc đối thoại xuyên suốt lịch sử. Theo ông, dù nghệ sĩ sử dụng hình tượng và ẩn dụ còn nhà vật lý sử dụng con số và phương trình, cả hai đều có chung khát vọng khám phá cách những mảnh ghép của thực tại liên hệ với nhau. Đặc biệt, Shlain chú ý đến một hiện tượng hấp dẫn: nhiều nghệ sĩ tiên phong dường như đã trực giác và biểu đạt bằng hình ảnh những thay đổi trong quan niệm về không gian, thời gian, ánh sáng và vật chất trước khi những ý tưởng tương ứng được vật lý diễn đạt thành lý thuyết khoa học.

Cách tiếp cận liên ngành ấy cũng trở thành dấu ấn trong sự nghiệp viết sách của Shlain. Thay vì xem khoa học và nghệ thuật như hai thế giới biệt lập, ông quan tâm đến những mô thức tư duy nằm phía sau các cuộc cách mạng văn hóa và tri thức. Với Shlain, nghệ thuật và vật lý là “hai khía cạnh khác nhau nhưng bổ sung cho nhau” trong nỗ lực của con người nhằm mô tả thế giới. Chính góc nhìn rộng mở này khiến các tác phẩm của ông đặc biệt phù hợp với độc giả yêu thích những cuốn sách đứng ở giao điểm giữa khoa học, nghệ thuật và lịch sử tư tưởng.